Hangi durumlarda kullanılır?
- Uçuş planlanan hareket zamanından en az iki hafta öncesinde bildirilmeden iptal edilmiş ve uygun bir alternatif sunulmamışsa
- Uçuş, mesafesine göre kanunda öngörülen süreyi aşan bir gecikmeyle gerçekleşmiş ve yolcu son varış yerine geç ulaşmışsa
- Havayolu yiyecek-içecek, konaklama veya ulaşım gibi ücretsiz yardımları sağlamamış, yolcu bu masrafları kendisi karşılamışsa
- Havayoluna yapılan yazılı başvuru reddedilmiş veya cevapsız bırakılmışsa
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Tazminat iç hat uçuşlarda 100 Avro, dış hat uçuşlarda 1500 kilometre ve altı için 250, 1500-3500 kilometre için 400, 3500 kilometre üzeri için 600 Avrodur; mesafe planlanan son varış noktasına göre büyük çember yöntemiyle hesaplanır ve Türk lirası karşılığı ödeme günündeki TCMB döviz satış kuruyla belirlenir. Yolcuya planlanan varış saatini iki, üç veya dört saati (mesafeye göre) aşmayan alternatif uçuş sunulmuşsa tazminat yüzde elli azaltılabilir (SHY-YOLCU m. 8; 10.12.2024 tarihli değişiklik).
- İptalde yolcu, uçuştan en az iki hafta önce haberdar edilmemişse (daha kısa sürelerde Yönetmelikte belirtilen alternatif güzergâh teklif edilmemişse) tazminat hakkı kazanır (m. 6/2). Tehirde eşikler iç hatta ve 1500 kilometreye kadar iki, 1500-3500 kilometre arasında üç, daha uzun uçuşlarda dört saattir (m. 7/1); teknik ve operasyonel nedenlerle yolcunun son varış yerine üç saat ve daha fazla gecikmeyle ulaşması hâlinde de tazminat yükümlülüğü doğar (m. 7/3). Havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hallerin (hava muhalefeti, grev, güvenlik riski gibi) iptale yol açtığını ispatlarsa tazminat ödemez; olağanüstü hali ve yolcunun ne zaman haberdar edildiğini ispat yükü havayolundadır (m. 6/4, 6/5).
- Önce havayoluna yazılı başvuru yapılır; SHGM Yolcu Hakları Genelgesine (HUD-2023/1) göre havayolu 10 gün içinde cevap vermez veya cevap yetersiz kalırsa SHGM'ye de başvurulabilir. SHGM yolu idari niteliktedir; mahkemeye ya da hakem heyetine gidilirse SHGM incelemesi durur. Bireysel tazminat için tüketici yolunda değer 2026 yılında 186.000 TL'nin altındaysa (RG 23.12.2025) hakem heyetine başvuru zorunludur; üzerindeyse dava açmadan önce arabulucuya başvurulur ve tüketici mahkemesinde dava açılır (6502 sayılı Kanun m. 68, 73/A).
- SHY-YOLCU tazminat başvurusu için ayrı bir süre öngörmemiştir; uluslararası taşımalarda Montreal Sözleşmesi iki yıllık bir süre getirdiğinden ve SHY-YOLCU tazminatına hangi sürenin uygulanacağı tartışmalı olabileceğinden başvuru uçuş tarihinden itibaren iki yıl dolmadan yapılmalıdır. Heyet kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde heyete veya tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (m. 70). Başvuru, yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi aracılığıyla yapılabilir.
- Havayolu, mesafeye göre belirlenen tehir eşiğine ulaşıldığında bekleme süresine uygun yiyecek-içecek, gerekli hâllerde konaklama ve ulaşım ile iki telefon görüşmesi veya e-posta hizmetini ücretsiz sağlamak zorundadır (m. 7/1, 10); beş saat ve üzeri tehirde seyahatin anlamı kalmamışsa bilet bedelinin iadesi ve ilk hareket noktasına ücretsiz dönüş seçeneği de sunulur (m. 7/1, 9). Sağlanmayan hizmetler için yapılan belgeli masraflar tazminatla birlikte istenebilir. Yolcunun diğer mevzuattan doğan tazminat hakları saklıdır ve ödenen tazminat mahsup edilir (m. 13). Paket tur kapsamındaki uçuşlarda ayrıca Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği hükümleri gündeme gelir.
- Bilet, rezervasyon belgesi, biniş kartı, iptal veya gecikme bildirimleri, uçuş durumu ekran görüntüleri, masraf belgeleri ve havayolu yazışmaları saklanmalı; gerçek kalkış ve varış saatleri ile gecikme nedeni havayolundan istenmelidir. Heyet başvurusu için harç veya ücret alınmaz, avukatla temsil zorunlu değildir ve heyet vekâlet ücretine hükmedemez (m. 70).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[İL/İLÇE] TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ BAŞKANLIĞI'NA
BAŞVURAN : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
İletişim: [İLETİŞİM BİLGİSİ]
ŞİKÂYET EDİLEN : [HAVAYOLU UNVANI] (Vergi No: [VERGİ NO])
[ADRES]
KONU : [UÇUŞ TARİHİ] tarihli [UÇUŞ NO] sayılı uçuşun iptali veya gecikmesi nedeniyle SHY-YOLCU m. 8 uyarınca yolcu tazminatının ve belgeli masrafların ödenmesi talebidir.
UYUŞMAZLIK DEĞERİ : [UYUŞMAZLIK DEĞERİ] TL
AÇIKLAMALAR
1. Başvuran, [BİLET BEDELİ] TL bedelle satın aldığı [REZERVASYON KODU] rezervasyon kodlu biletle [KALKIŞ HAVAALANI] - [VARIŞ HAVAALANI] güzergâhında [UÇUŞ TARİHİ] tarihli [UÇUŞ NO] sayılı uçuşta yolcu olarak seyahat edecekti. Başvuran 6502 sayılı Kanun anlamında tüketici, şikâyet edilen ise uçuşu icra eden hava taşıma işletmesidir. Uçuş, Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU) m. 2 kapsamındadır.
2. Uçuş [PLANLANAN KALKIŞ SAATİ] saatine planlanmışken [UÇUŞUN DURUMU]. Başvuran son varış yerine planlanan varış saatinden [GECİKME SÜRESİ] sonra ulaşabilmiştir. Şikâyet edilen durumu başvurana [BİLDİRİM ZAMANI VE YÖNTEMİ] bildirmiş, gerekçe olarak [BİLDİRİLEN NEDEN] göstermiştir.
3. Uçuş iptalinde m. 6, tehirde m. 7 hükümleri uygulanır; teknik ve operasyonel nedenlerle yolcunun son varış yerine üç saat ve daha fazla gecikmeyle ulaştırılması hâlinde de tazminat yükümlülüğü doğar (m. 7/3). Uçuşun büyük çember yöntemiyle hesaplanan mesafesi [UÇUŞ MESAFESİ] kilometre olduğundan m. 8/1 uyarınca başvurana [TAZMİNAT AVRO TUTARI] Avro tazminat ödenmesi gerekir. Tazminatın Türk lirası karşılığı ödeme günündeki TCMB döviz satış kuruna göre hesaplanır.
4. Şikâyet edilen, ancak tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hallerin iptale veya gecikmeye yol açtığını kanıtlarsa tazminattan kurtulabilir; iptalden yolcunun ne zaman haberdar edildiğinin ispatı da kendisine aittir (m. 6/4, 6/5). Bildirilen neden bakımından bu koşullar oluşmamıştır: [OLAĞANÜSTÜ HAL İTİRAZI].
5. Şikâyet edilen ayrıca m. 9 ve 10 kapsamındaki yardım yükümlülüklerini yerine getirmemiştir: [YARDIM DURUMU]. Bu nedenle başvuran [MASRAF KALEMLERİ] için toplam [MASRAF TUTARI] TL belgeli masraf yapmıştır.
6. Başvuran, [HAVAYOLUNA BAŞVURU TARİHİ] tarihinde şikâyet edilene yazılı başvuruda bulunmuş, başvurunun sonucu: [CEVAP DURUMU]. Uyuşmazlığın değeri başvuru yılı için belirlenen parasal sınırın altında kaldığından başvuru zorunludur. Aynı uyuşmazlık için başka bir merciye veya mahkemeye başvurulmamıştır.
HUKUKİ NEDENLER : SHY-YOLCU m. 2, 6, 7, 8, 9, 10, 13; 6502 sayılı Kanun m. 3, 66, 68, 70; Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Bilet ve rezervasyon belgesi, biniş kartı, iptal veya gecikme bildirimleri (SMS, e-posta), uçuş durumu ekran görüntüleri, havayoluna yapılan başvuru ve cevabı, masraf faturaları ve fişleri, şikâyet edilenden istenecek uçuş kayıtları (gerçek kalkış-varış saatleri, gecikme nedeni) ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. SHY-YOLCU m. 8 uyarınca [TAZMİNAT AVRO TUTARI] Avro tazminatın Türk lirası karşılığının, [HAVAYOLUNA BAŞVURU TARİHİ] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte şikâyet edilenden tahsiline,
2. Belgeli [MASRAF TUTARI] TL masrafın aynı faizle birlikte ödenmesine,
3. Tebligat ve bilirkişi giderlerinin şikâyet edilene yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Başvuran
[AD SOYAD]
EKLER:
1. Bilet, rezervasyon belgesi ve biniş kartı
2. İptal veya gecikme bildirimleri ve ekran görüntüleri
3. Havayoluna yapılan başvuru ve cevabı
4. Masraf fatura ve fişleri
5. Kimlik fotokopisi
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- Bölge Adliye MahkemesiE. 2025/805, K. 2025/579Alacak (uluslarası hava taşımacılığından kaynaklı; tüketici hakem heyeti kararına itiraz) – Adana BAM 14. Hukuk Dairesi, 2025/805 E., 2025/579 K.
- YargıtayE. 2024/14779, K. 2026/6104Geçerli ZMSS poliçesi bulunmayan araçtan durmadan inerken yaralanan yolcunun tazminat talebinde kusur oranlarının tespiti – Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/14779 E., 2026/6104 K.
- YargıtayE. 2025/9646, K. 2025/16787Sürücüsü ve plakası tespit edilemeyen aracın karıştığı iddia edilen trafik kazası sonucu yaralanan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebi – Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/9646 E., 2025/16787 K.
- YargıtayE. 2025/1509, K. 2026/6205Trafik kazasında malul kalan otobüs yolcusunun sürekli iş göremezlik tazminatı; kamu hizmeti yapan araçta avans faizi yerine yasal faiz – Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/1509 E., 2026/6205 K.
Örnek Dilekçeler
- Tüketici Hakem HeyetiTüketici Hakem Heyetine Başvuru Dilekçesi (6502 sayılı Kanun m. 68)
- Satıcı / Üretici / İthalatçıGaranti Belgesi Kapsamında Ücretsiz Onarım ve Tazminat Talebi (6502 sayılı Kanun m. 56)
- Tüketici MahkemesiTıbbi Hata (Hekim Sorumluluğu) Nedeniyle Tazminat Dava Dilekçesi
- Tüketici MahkemesiAyıplı Hizmet Nedeniyle Bedel İadesi ve Tazminat Dava Dilekçesi (6502 sayılı Kanun m. 13-15)