Mesafeli Satışlarda Cayma Hakkı

İnternet sitesinden, mobil uygulamadan ya da telefonla yaptığınız alışverişte ürünü elinize aldığınızda beklediğiniz gibi çıkmayabilir. Kanun bu ihtimale karşı tüketiciye bir düşünme süresi tanır: mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı. Ancak sürenin ne zaman başladığı, iade masrafını kimin ödeyeceği ve hangi ürünlerde cayma hakkının bulunmadığı uygulamada sık tartışılır. Bu yazıda cayma hakkını 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği çerçevesinde açıklıyoruz.

Mesafeli sözleşme ve cayma hakkı nedir?

Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik bir sistem çerçevesinde, uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmedir (6502 m. 48/1). Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir; bildirimin bu süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir (m. 48/4).

Cayma hakkı, ayıplı mal nedeniyle doğan seçimlik haklardan farklıdır: cayma gerekçesiz ve süreyle sınırlıdır; ayıp hakları ise malın sözleşmeye aykırı olmasına dayanır. Ayıp hakları için ayıplı mal rehberimize bakabilirsiniz.

Cayma süresi ve başlangıcı

Cayma hakkı süresi, hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu gün; mal teslimine ilişkin sözleşmelerde ise tüketicinin veya tüketicinin belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Tüketici, sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içinde de cayma hakkını kullanabilir. Tek siparişe konu olup ayrı ayrı teslim edilen mallarda son malın, birden fazla parçadan oluşan mallarda son parçanın, belirli süre boyunca düzenli teslim edilen mallarda ilk malın teslim alındığı gün esas alınır. Malın satıcı tarafından taşıyıcıya teslimi, tüketiciye yapılan teslim sayılmaz (Yönetmelik m. 9).

Cayma hakkı konusunda tüketicinin gerektiği şekilde bilgilendirildiğini ispat yükü satıcıya veya sağlayıcıya ve aracı hizmet sağlayıcıya aittir. Gerektiği şekilde bilgilendirilmeyen tüketici, on dört günlük süreyle bağlı değildir; bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Bilgilendirme bir yıllık süre içinde sonradan yapılırsa on dört günlük süre, bilgilendirmenin gereği gibi yapıldığı günden işlemeye başlar (m. 10).

Cayma hakkının kullanılması ve satıcının iade borcu

Cayma bildirimi, süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile (e-posta, kısa mesaj gibi) satıcıya, sağlayıcıya veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmelidir. Yönetmelik ekindeki cayma formu kullanılabilir; cayma kararını bildiren açık bir beyan da yeterlidir. İnternet sitesi üzerinden cayma seçeneği sunulmuşsa satıcı, cayma talebinin ulaştığına dair teyit bilgisini derhâl iletmelidir. Cayma hakkının kullanıldığını ispat etme yükü tüketicidedir (m. 11); bu nedenle bildirimi ispatlanabilir yoldan yapmalısınız.

Satıcı, malın iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa teslimat masrafları da dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri iade etmek zorundadır; tüketici malı belirtilenin dışında bir taşıyıcı ile iade ederse süre malın satıcıya ulaştığı tarihten başlar. Malın tesliminden önce cayılırsa ödemeler cayma bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde iade edilir. İade, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun şekilde ve tek seferde yapılır; kredi kartı ödemelerinde kart çıkaran kuruluş tutarı hamilin kullanılabilir limitine ekler. Platform üzerinden kurulan sözleşmelerde bedel tahsiline aracılık eden aracı hizmet sağlayıcı, satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (m. 12).

İade masrafı konusunda 24.05.2025 tarihli değişiklik, 01.01.2026'da yürürlüğe girmiştir: satıcının iade için belirttiği taşıyıcı aracılığıyla malın geri gönderilmesi hâlinde tüketici iade masraflarından sorumlu tutulamaz; satıcı iade için taşıyıcı belirtmemişse iade masrafı talep edilemez; taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi yoksa satıcı, ilave masraf talep etmeksizin malın tüketiciden alınmasını sağlamak zorundadır (m. 12/5). Tüketici de cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren on dört gün içinde malı geri göndermelidir (m. 13). Cayma hakkının kullanılması yan sözleşmeleri de kendiliğinden sona erdirir; tüketici mal veya hizmetin finansmanı için kredi kullanmışsa cayma bildiriminin cayma süresi içinde kredi verene de yöneltilmesi hâlinde bağlı kredi sözleşmesi tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın sona erer (Yönetmelik m. 14; 6502 m. 30/3).

Cayma hakkının kullanılamadığı sözleşmeler

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketici şu sözleşmelerde cayma hakkını kullanamaz (Yönetmelik m. 15): fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olan mal ve hizmetler; tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar; çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar; tesliminden sonra koruyucu unsurları açılmış ve iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar; başka ürünlerle karışan mallar; koruyucu unsurları açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri; abonelik dışındaki gazete ve dergi teslimi; belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek ve eğlence hizmetleri; elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya anında teslim edilen gayrimaddi mallar; cayma süresi sona ermeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler.

Mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde, Danıştay 10. Dairesinin 6.5.2026 tarihli kararıyla iptal edildiği belirtilen bentler de yer almaktadır (tescili zorunlu taşınırlar ve insansız hava araçları, canlı müzayede ve kurulum veya montajı yapılan mallara ilişkin bentler). Cayma hakkınızın reddedildiği bir durumda istisna listesinin güncel hâlini ayrıca kontrol etmeniz yerinde olur.

Teslim gecikmesi, hasar ve başvuru yolları

Satıcı, siparişin kendisine ulaştığı tarihten itibaren taahhüt ettiği süre içinde edimini yerine getirmek zorundadır; mal satışlarında bu süre, kişiye özel hazırlanan mallar hariç, her hâlükârda otuz günü geçemez. Bu yükümlülük yerine getirilmezse tüketici sözleşmeyi feshedebilir (6502 m. 48/3). Fesih hâlinde satıcı, tahsil ettiği tüm ödemeleri fesih bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde kanuni faiziyle birlikte iade etmelidir; stokta bulunmama, ediminin imkânsızlaşması sayılmaz (Yönetmelik m. 16). Satıcı, malın tüketiciye veya tüketicinin belirleyeceği üçüncü kişiye teslimine kadar oluşan kayıp ve hasarlardan sorumludur (m. 17).

İade yapılmazsa uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine ya da arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurulur. Başvuru yöntemleri için tüketici hakem heyeti rehberimize bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Cayma süresini siparişin verildiği günden saymak; mal tesliminde süre, malı teslim aldığınız günden başlar.
• Cayma bildirimini yalnızca telefonla yapmak ve ispatlanabilir bir kayıt bırakmamak.
• Ambalajı, koruyucu unsurları veya hijyen mührünü bozmak; bu durum bazı ürünlerde cayma hakkını ortadan kaldırabilir.
• Ürünü mutat kullanımın ötesinde kullanmak veya zarar vermek.
• İade için satıcının belirttiği taşıyıcıyı kullanmamak ve masraf ödemek zorunda kalmak.
• Kredi ile alınan mallarda cayma bildirimini kredi verene iletmemek.
• Bedelin iadesi için on dört günlük süreyi ve ödeme aracına uygun iade kuralını bilmemek.

Sonuç

Mesafeli satışlarda tüketicinin cayma hakkı, gerekçesiz ve cezai şartsızdır; süre malın tesliminden itibaren on dört gündür ve eksik bilgilendirmede bir yıla kadar uzayabilir. Bildirimin ispatlanabilir biçimde süre içinde yapılması, malın mutat kullanım sınırları içinde geri gönderilmesi ve satıcının on dört gün içinde ödemeyi iade etmesi sürecin temelini oluşturur. İade masrafı konusundaki 2025 değişikliği ve istisna listesindeki güncel gelişmeler dikkatle izlenmelidir.