Hangi durumlarda kullanılır?
- Paydaşlı taşınmaz üzerindeki yapıyı veya dikilen ağaçları davacının yaptığı, diğer paydaşların ise bunu kabul etmediği hâllerde
- Taşınmaz hakkında derdest bir ortaklığın giderilmesi davası veya kamulaştırma işlemi bulunuyorsa
- Satış veya kamulaştırma bedelinin paylaştırılmasında muhdesatın davacıya ait olduğunun gözetilmesi isteniyorsa
- Muhdesatın değeri ile arazi değerinin ayrı hesaplanması gerekiyorsa
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Dava ancak güncel hukuki yarar bulunduğunda açılabilir (HMK m. 106): uygulamada taşınmaz hakkında derdest bir ortaklığın giderilmesi davası veya kamulaştırma işlemi (istisnaen kentsel dönüşüm uygulaması) bulunması aranır. Böyle bir işlem yoksa ya da eda davası açılabiliyorsa dava hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilebilir; hukuki yararın devam ettiği yargılama boyunca gösterilmelidir. Kanunda özel bir dava açma süresi yoktur; ancak hukuki yarar derdest işlem sürdüğü sürece bulunduğundan dava, ortaklığın giderilmesi veya kamulaştırma tamamlanmadan açılmalıdır.
- Yapı ve bitkiler arazinin bütünleyici parçası olduğundan (TMK m. 684, 718) muhdesatın mülkiyetinin arz malikinden başkasına ait olduğunun tespiti kural olarak istenemez; muhdesatı meydana getirenin hakkı şahsi nitelik taşır (TMK m. 722 vd.). Talep, muhdesatı kimin meydana getirdiği ve bu yapıdan doğan hakkın kime ait olduğu biçiminde kurulmalı, mülkiyet tespiti istenmemelidir. Tespit kararı icra kabiliyeti taşımaz.
- Muhdesatın davacıya ait olduğunu açıkça kabul etmeyen tüm tapu kayıt malikleri davalı gösterilmelidir; aidiyeti kabul ettiğini bildiren paydaşlara karşı dava açılamaz. Elbirliği mülkiyetinde tüm mirasçılar davada yer almalıdır. Derdest ortaklığın giderilmesi dosyasının sonucunun beklenmesi veya birlikte görülmesi talebi ayrıca değerlendirilebilir.
- Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m. 12). Muhdesat tespiti 6325 sayılı Kanun m. 18/B'deki dava şartı arabuluculuk türleri arasında açıkça sayılmamıştır; ancak uyuşmazlık ortaklığın giderilmesiyle bağlantılıysa güncel mevzuat ve mahkeme uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir.
- Yapının davacı tarafından yapıldığı fatura, malzeme alım ve işçilik ödemeleri, elektrik-su-doğalgaz abonelikleri, vergi ve belediye kayıtları, fotoğraflar, keşif ve tanık beyanlarıyla ispat edilmelidir. Yapım tarihi, harcamanın kaynağı ve diğer paydaşların bilgisi ve tutumu ayrıntılı gösterilmelidir.
- Dava değeri ve harç muhdesatın değerine göre belirlenir; kesin değer keşif ve bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkacağından harç ve gider avansı mahkeme kaleminde doğrulanmalıdır. Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti, muhdesatın aidiyetini kabul etmeyen davalılara payları oranında yükletilmesi yönünde talep edilebilir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[MAHKEME] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[ADRES]
DAVALILAR : 1. [DAVALI ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
2. [İKİNCİ DAVALI ADI] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : [TAŞINMAZ BİLGİLERİ] taşınmaz üzerinde bulunan [MUHDESAT TANIMI] muhdesatın davacı tarafından meydana getirildiğinin ve muhdesata ilişkin hakkın davacıya ait olduğunun tespiti talebidir.
DAVA DEĞERİ : [DAVA DEĞERİ] TL (muhdesatın tahmini değeri)
AÇIKLAMALAR
1. [TAŞINMAZ BİLGİLERİ] taşınmaz tapuda [PAY ORANLARI] oranlarında davalılar adına paylı mülkiyet olarak kayıtlıdır. Taşınmaz üzerinde [MUHDESAT TANIMI] bulunmaktadır.
2. Muhdesat, davacı tarafından [YAPIM TARİHİ] tarihinde kendi parası ve emeğiyle meydana getirilmiştir. Yapıya ilişkin [YAPIM BELGELERİ] ile davacı adına düzenlenmiş abonelik ve [VERGİ KAYITLARI] bu durumu doğrulamaktadır. Davalılar muhdesatın davacı tarafından yapıldığını bilmekte olup [DAVALILARIN TUTUMU].
3. Taşınmaz hakkında [ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ DAVA DOSYASI] sayılı dosyada ortaklığın giderilmesi davası derdesttir. Davalılar muhdesatın davacıya ait olduğunu kabul etmemekte ve muhdesatı da arazi ile birlikte paylaşıma konu etmek istemektedir. Muhdesatın davacı tarafından yapıldığı tespit edilmezse satış bedelinin paylaştırılmasında davacı hak kaybına uğrayacaktır. Davacının güncel hukuki yararı bu nedenle bulunmaktadır (HMK m. 106). Eda davası açılması imkânı bulunmadığından tespit davası açılması zorunlu hâle gelmiştir.
4. TMK m. 684/1 ve 718 uyarınca yapı ve bitkiler arazinin bütünleyici parçası olup arazi malikine ait sayılır. Ancak muhdesatı meydana getiren kişi, TMK m. 722 vd. hükümleri çerçevesinde bu yapı nedeniyle haklara sahip olabilir. Davacı, mülkiyetin arz malikinden başkasına ait olduğunun tespitini değil, muhdesatın kendisi tarafından meydana getirildiğinin ve bu yapıdan doğan hakkın davacıya ait olduğunun tespitini istemektedir.
5. Davalıların tamamı, muhdesatın davacıya ait olduğunu kabul etmeyen tapu kayıt malikleridir. Muhdesatın niteliği, yapım tarihi ve değeri mahallinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenecektir.
HUKUKİ NEDENLER : 4721 sayılı TMK m. 684, 718, 722 vd.; 6100 sayılı HMK m. 12, 106 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Tapu kaydı, derdest ortaklığın giderilmesi dava dosyası, yapı malzemesi alım belgeleri ve faturalar, elektrik, su ve doğalgaz abonelik kayıtları, vergi ve belediye kayıtları, fotoğraflar, mahallinde keşif, inşaat mühendisi ve değerleme bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. [TAŞINMAZ BİLGİLERİ] taşınmaz üzerindeki [MUHDESAT TANIMI] muhdesatın davacı tarafından meydana getirildiğinin ve muhdesata ilişkin hakkın davacıya ait olduğunun tespitine,
2. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara payları oranında yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. Tapu kaydı örneği
2. Ortaklığın giderilmesi dava dosyasından belgeler
3. Yapıya ilişkin fatura, malzeme alım belgeleri ve abonelik kayıtları
4. Fotoğraflar
5. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2014/7078, K. 2015/8999Ortaklığın giderilmesi davasına konu miras ortaklığına tabi taşınmaz üzerindeki muhdesatın aidiyetinin tespiti istemi – Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2014/7078 E., 2015/8999 K.
- YargıtayE. 2014/6132, K. 2015/6592Ortaklığın giderilmesi davasına konu taşınmaz üzerindeki muhdesatın aidiyetinin tespiti istemi – Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2014/6132 E., 2015/6592 K.
- YargıtayE. 2014/20803, K. 2015/7200Ortaklığın giderilmesi davasına konu paylı mülkiyete tabi taşınmaz üzerindeki muhdesatın aidiyetinin tespiti istemi – Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2014/20803 E., 2015/7200 K.
- YargıtayE. 2026/3523, K. 2026/3170Muhdesatın aidiyetinin tespiti istemi (ortaklığın giderilmesi) – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2026/3523 E., 2026/3170 K.
Örnek Dilekçeler
- Sulh Hukuk MahkemesiOrtaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiOlağanüstü Zamanaşımı Yoluyla Tescil Dava Dilekçesi
- Asliye Hukuk MahkemesiAyıplı İfa Nedeniyle Bedel İndirimi ve Onarım Dava Dilekçesi (Eser Sözleşmesi)
- Asliye Hukuk MahkemesiÖnalım (Şufa) Hakkına Dayalı Tapu İptal ve Tescil Dava Dilekçesi