Hangi durumlarda kullanılır?
- Vasinin kısıtlının bakımını, tedavisini veya barınmasını ihmal etmesi
- Vasinin kısıtlının gelirlerini kendi yararına kullanması veya malvarlığını izinsiz elden çıkarması
- Vasinin yıllık rapor ve hesapları vesayet makamına sunmaması
- Vasinin borç ödemede acze düşmesi veya kısıtlıyla menfaat çatışmasına girmesi
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Görevli mahkeme ve usul: Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m. 397); yetki, kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir (m. 411). Vesayet işleri çekişmesiz yargı işidir (HMK m. 382/2-b-19) ve hâkim resen araştırma yapar (HMK m. 385/2); talep genellikle mevcut vesayet dosyasına verilir. Talep için hak düşürücü süre öngörülmemiştir; dava şartı arabuluculuk da söz konusu değildir.
- Sebepler: Vasi görevini ağır surette savsaklar, yetkilerini kötüye kullanır, güveni sarsıcı davranışlarda bulunur ya da borç ödemede acze düşerse vesayet makamı tarafından görevden alınır; vasinin görevini yapmakta yetersizliği yüzünden kısıtlının menfaatleri tehlikeye düşerse kusuru olmasa bile görevden alınabilir (TMK m. 483). Ayırt etme gücüne sahip kısıtlı ve her ilgili görevden alınmasını isteyebilir; vesayet makamı sebebi başka yoldan öğrenirse resen harekete geçer (m. 484).
- Araştırma ve uyarı: Vesayet makamı, ancak gerekli araştırmayı yaptıktan ve vasiyi dinledikten sonra onu görevden alabilir; ağır olmayan hâllerde vasiye görevden alınacağı konusunda uyarıda bulunmakla yetinebilir (TMK m. 485). Bu nedenle olaylar tarih, belge ve tanıklarla somutlaştırılmalı; vasinin yıllık hesabı sunmadığı veya izinsiz işlem yaptığı vesayet dosyası ve banka kayıtlarıyla gösterilmelidir.
- Geçici önlemler: Gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vesayet makamı vasiye geçici olarak işten el çektirip kayyım atayabilir; gerekirse muhtemel zararı gözeterek vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabilir ve tutuklanmasını isteyebilir (TMK m. 486). Görevden alma ve uyarının yanı sıra kısıtlının korunması için gerekli diğer önlemler de alınır (m. 487). Vasi görevden alınırsa vesayet makamı hemen yeni bir vasi atar (m. 424); aday TMK m. 413-414 ve 418'e uygun olmalıdır.
- Kanun yolu ve harç: Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir; denetim makamı itirazı kesin karara bağlar (TMK m. 488, 461/2). Vasi tayini ve azline ait kararlar 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 13/b uyarınca harçtan müstesna işlemler arasında sayılmıştır; ancak tebligat ve bilirkişi gibi giderler için gider avansı yatırılması gerekebilir.
- Sonuçlar ve sorumluluk: Görevi sona eren vasi son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermek, malvarlığını yeni vasiye teslim etmek zorundadır (TMK m. 489-491). Vasinin kusurlu davranışıyla kısıtlıya verdiği zarardan sorumluluğu ayrıca saklıdır (m. 467); sorumlu vasiye karşı tazminat davası kesin hesabın tebliğ edildiği tarihten başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (m. 492).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] SULH HUKUK MAHKEMESİ'NE
(Vesayet makamı sıfatıyla)
DOSYA NO : [VESAYET DOSYA NO]
TALEP EDEN : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO]), kısıtlının [YAKINLIK DERECESİ]
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
KISITLI : [KISITLI AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [KISITLI T.C. KİMLİK NO])
VASİ : [VASİ AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [VASİ T.C. KİMLİK NO])
[VASİ ADRESİ]
KONU : Kısıtlı [KISITLI AD SOYAD]'ın vasisi [VASİ AD SOYAD]'ın TMK m. 483 uyarınca görevden alınması, araştırma süresince geçici önlem alınması ve yerine yeni vasi atanması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Kısıtlı, Mahkemenizin yukarıda belirtilen sayılı dosyasında [KISITLAMA KARAR TARİHİ] tarihli kararla TMK m. [KISITLAMA SEBEBİ MADDESİ] uyarınca kısıtlanmış, vasi olarak [VASİ AD SOYAD] atanmıştır. Talep eden kısıtlının [YAKINLIK DERECESİ]'dir ve vasinin görevden alınmasını isteyebilecek ilgili sıfatını taşımaktadır (TMK m. 484).
2. Vasi görevini ağır surette savsaklamaktadır: [SAVSAKLAMA OLGULARI]. Vasi, vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa hesap sunma yükümlülüğünü (TMK m. 454) yerine getirmemiş, [RAPOR VE HESAP DURUMU].
3. Vasi ayrıca yetkilerini kötüye kullanmakta ve güveni sarsıcı davranışlarda bulunmaktadır: [YETKİNİN KÖTÜYE KULLANILMASI OLGULARI]. Bu davranışlar sonucunda kısıtlının malvarlığında yaklaşık [ZARAR TUTARI] TL tutarında eksilme ortaya çıkmış, kısıtlının bakım ve korunması [KISITLININ DURUMU] biçimde olumsuz etkilenmiştir.
4. TMK m. 483 uyarınca vasi, görevini ağır surette savsaklar, yetkilerini kötüye kullanır veya güveni sarsıcı davranışlarda bulunursa vesayet makamı tarafından görevden alınır; vasinin yetersizliği yüzünden kısıtlının menfaatleri tehlikeye düşerse kusuru olmasa bile görevden alınabilir. Her ilgili, vasinin görevden alınmasını isteyebilir (TMK m. 484).
5. Kısıtlının malvarlığı ve korunması tehlikede olduğundan, araştırma sürerken TMK m. 486 uyarınca vasiye geçici olarak işten el çektirilmesini ve kısıtlının malvarlığının yönetimi ile bakımı için kayyım atanmasını; gerekirse zararın karşılanması için vasinin mallarına ihtiyati haciz konulmasını talep ediyoruz.
6. Vasinin görevden alınması hâlinde yerine, kısıtlının [YENİ VASİ ADAYI YAKINLIĞI] olan [YENİ VASİ ADAYI AD SOYAD]'ın vasi atanmasını talep ediyoruz. Aday ergin ve görevi yapabilecek yetenektedir, kısıtlının bakımını fiilen üstlenmiştir ve TMK m. 418'de sayılan engel hâllerinden hiçbirini taşımamaktadır (TMK m. 413, 414).
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 397, 403, 411, 413, 414, 418, 424, 454, 462-465, 483-488, 489-492; HMK m. 382, 385 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Vesayet dosyası, vasinin sunduğu veya sunmadığı rapor ve hesaplar, banka hesap hareketleri, tapu ve SGK kayıtları, kısıtlının bakım ve sağlık belgeleri, sosyal inceleme raporu, kısıtlının ve vasinin dinlenmesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Gecikmesinde tehlike bulunduğundan TMK m. 486 uyarınca vasi [VASİ AD SOYAD]'a geçici olarak işten el çektirilmesine ve kısıtlının malvarlığının yönetimi için kayyım atanmasına,
b) Gerekli araştırma yapılıp vasi dinlendikten sonra vasi [VASİ AD SOYAD]'ın TMK m. 483 uyarınca GÖREVDEN ALINMASINA,
c) Yerine [YENİ VASİ ADAYI AD SOYAD]'ın VASİ OLARAK ATANMASINA,
d) Görevden alınan vasiden son rapor ve kesin hesabın alınmasına ve malvarlığının yeni vasiye teslimi için gerekli işlemlerin yapılmasına,
e) Kısıtlının korunması için gerekli diğer önlemlerin alınmasına
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Talep Eden Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Kısıtlama ve vasi atama kararları
2. Nüfus kayıt örnekleri (kısıtlı ve talep eden)
3. Vasinin görevini savsakladığını veya yetkisini kötüye kullandığını gösteren belgeler (banka kayıtları, yazışmalar vb.)
4. Yeni vasi adayının kimlik ve adli sicil kaydı
5. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2025/9919, K. 2026/7387Kısıtlı adına boşanma davası: vasinin vesayet makamından husumete izin alması zorunludur
- YargıtayE. 2026/1043, K. 2026/2270Kayyımın şahsına itiraz önce vesayet makamı, sonra denetim makamınca incelenir (TMK m. 422, 431, 397)
- YargıtayE. 2025/16823, K. 2026/31474721 sayılı Kanun’un 405 inci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlıya atanan vasinin değiştirilmesi istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025/16823 E., 2026/3147 K.
- YargıtayE. 2026/4874, K. 2026/82344721 sayılı Kanun’un 405 inci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlıya yeni vasi atanması istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2026/4874 E., 2026/8234 K.
Örnek Dilekçeler
- Sulh Hukuk MahkemesiKısıtlılığın Kaldırılması Talebi Dilekçesi (TMK m. 472)
- Sulh Hukuk MahkemesiVesayet Makamından İzin Talebi Dilekçesi (Kısıtlıya Ait Taşınmazın Satışı)
- Sulh Hukuk MahkemesiKısıtlama ve Vasi Atanması Talebi Dilekçesi
- Sulh Hukuk MahkemesiKayyım Atanması Talebi Dilekçesi (TMK m. 426 vd.)