İdari Yargıda Dava Açma Süreleri: Genel ve Özel Süreler Tablosu

İdari yargıda en sık görülen hak kaybı, davanın esasına hiç girilmeden süre aşımı nedeniyle reddedilmesidir. Çoğu kişi "altmış gün" kuralını bilir; oysa vergi uyuşmazlığında otuz, ihale işleminde otuz, sınır dışı kararında yedi, ödeme emrinde on beş gün gibi çok daha kısa süreler bulunur. Bu yazı, hangi uyuşmazlıkta hangi sürenin işlediğini ve sürenin nasıl hesaplandığını tek yerde toplar. İptal davasının genel şartları için idari işlemin iptali davası rehberimize bakabilirsiniz.

Genel kural ve sürenin hesabı

Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür (2577 sayılı İYUK m. 7/1). Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden; vergi uyuşmazlıklarında ihbarnamenin tebliğ edildiği, tahakkuku tahsile bağlı vergilerde tahsilatın yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Anayasa'nın 125. maddesi de idari işlemlere karşı sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağını belirtir.

Adresi belli olmayanlara ilan yoluyla yapılan bildirimlerde, aksine özel hüküm yoksa süre son ilan tarihini izleyen günden onbeş gün sonra işlemeye başlar (m. 7/3). Düzenleyici işlemlerde ise süre ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem, uygulama işlemi veya her ikisi aleyhine dava açabilir (m. 7/4). Danıştay, uygulama işleminin dava edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde olmasını arar.

Tatil günleri sürelere dahildir; son gün tatile rastlarsa süre ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar (m. 8/2). İdari yargıda çalışmaya ara verme 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasındadır (m. 61). Sürenin bitimi bu döneme rastlarsa süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır (m. 8/3). Bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve tek idare veya vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki mahkemeler ara vermeden yararlanmadığından, bu yerlerde süreyi ihtiyatlı hesaplamak ve mahkeme kaleminden teyit almak yerinde olur (m. 61/1). Anayasa'nın 40. maddesi gereği idari işlemde başvuru yolu ve süresi gösterilmelidir; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bu bilgi verilmemişse özel kanundaki kısa sürenin değil genel dava açma süresinin uygulanacağını kabul etmiştir.

İdareye başvurunun süreye etkisi

Dava süresi içinde üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurmak işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (m. 11). Henüz bir işlem yokken idareden işlem yapılmasını isteyen başvuruda da otuz gün sessizlik zımni ret sayılır; bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (m. 10). Başvuru tarihinin belgelenmesi, aynı konuda ikinci başvurunun süreyi yeniden durdurmayacağı ve ivedi yargılamada m. 11'in hiç uygulanmayacağı unutulmamalıdır.

Süreler tablosu

Uyuşmazlık veya işlem	Süre	Dayanak ve not
İdare mahkemesi ve Danıştay (genel)	60 gün	İYUK m. 7/1; yazılı bildirimi izleyen günden
Vergi, resim, harç ve bunların zam ve cezaları	30 gün (vergi mahkemesi)	İYUK m. 7/1; ihbarnamenin tebliğini izleyen günden
Vergi cezalarında tarh sonrası uzlaşma	Talep için 30 gün	VUK ek m. 1 (vergi aslı uzlaşma kapsamında değildir); uzlaşma sağlanamazsa dava süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün (ek m. 7)
Ödeme emri	15 gün	6183 sayılı Kanun m. 58
Gümrük vergisi ve cezası	İtiraz 15 gün; dava 30 gün	4458 sayılı Kanun m. 242; İYUK m. 7
Kamulaştırma işleminin iptali	30 gün	2942 sayılı Kanun m. 14; tebligat veya ilan tarihinden
İvedi yargılama: ihale işlemleri (yasaklama hariç), acele kamulaştırma, ÖYK kararları, ÇED kararları gibi	30 gün	İYUK m. 20/A; m. 11 uygulanmaz; temyiz süresi 15 gün
Kamu ihalesi: idareye şikâyet	Öğrenmeyi izleyen günden 10 gün (m. 21/b ve c uyarınca yapılan ivedi pazarlık ihalelerinde 5 gün)	4734 sayılı Kanun m. 55; ardından Kuruma itirazen şikâyet 10 gün
İhalelere katılmaktan yasaklama	60 gün	İvedi yargılama kapsamı dışındadır
Merkezî ve ortak sınavlar (MEB, ÖSYM)	10 gün	İYUK m. 20/B
Sınır dışı etme kararı	7 gün (idare mahkemesi)	6458 sayılı Kanun m. 53; mahkeme kararı kesindir
Memur disiplin cezası	İtiraz 7 gün; dava 60 gün	657 sayılı Kanun m. 135; İYUK m. 7
Bilgi edinme başvurusunun reddi	Kurula itiraz 15 gün; dava 60 gün	4982 sayılı Kanun m. 13; itiraz dava süresini durdurur
İdari eylemden doğan zarar (tam yargı)	Önce idareye başvuru: öğrenmeden 1 yıl, eylemden 5 yıl; ret sonrası 60 gün	İYUK m. 13
Kesinleşen imar planı ve parselasyon	60 gün; her hâlde kesinleşmeden itibaren 5 yıl	3194 sayılı Kanun m. 8; askı süresi ve itiraz ayrıca önemlidir
İdari para cezası (adli yargı yolu)	15 gün (sulh ceza hâkimliği)	5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27

Tablo genel bilgi içindir; özel kanunlar değişebilir. İşlemin tebliğ yazısında gösterilen başvuru yolu ve süre mutlaka kontrol edilmelidir.

Kanun yolu süreleri

Dava sonunda verilen karara karşı süreler de kısadır. İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı bölge idare mahkemesine istinaf için tebliğden itibaren otuz gün, Danıştay'a temyiz için yine otuz gün işler (m. 45, m. 46). Konusu kanunda gösterilen parasal sınırı aşmayan bazı davalarda istinaf veya temyiz yolu kapalıdır; bu sınırlar zaman içinde güncellendiğinden güncel tutarlar kontrol edilmelidir. İvedi yargılamada istinaf yoktur ve temyiz süresi on beş gündür (m. 20/A). Yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz süresi ise yedi gündür; ayrıntı için yürütmenin durdurulması rehberine bakabilirsiniz.

Seçim ve idari yargı dışı süreler

Seçim işlemleri idari yargının değil seçim kurullarının görev alanındadır; itiraz süreleri çoğu zaman günlerle ölçülür ve ilgili kurulun kararında veya yazısında gösterilir. Benzer biçimde kabahat niteliğindeki idari para cezalarında başvuru adli yargıdaki sulh ceza hâkimliğine yapılır; bu ayrım için idari para cezalarına itiraz rehberimize göz atılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Her uyuşmazlıkta altmış günü esas almak; vergi, ihale ve sınır dışı davalarında daha kısa sürelerin işlediğini gözden kaçırmak.
• Sürenin başlangıcını işlemi öğrenme tarihinden değil, tebliğ veya ilan tarihinden başlatmak ya da tersini yapmak; tebliğ belgesini saklamamak.
• İvedi yargılamada üst makama başvurarak sürenin durduğunu sanmak.
• İdareye yapılan başvuruyu tarihsiz ve belgesiz yapmak; zımni ret tarihini hesaplamamak.
• Adli tatilin süreyi yalnızca belirli koşullarda uzattığını, dava açmayı engellemediğini bilmemek.

Sonuç

İdari yargıda süre, davanın açılıp açılamayacağını belirleyen en kesin kuraldır. Bu nedenle işlemi aldığınız gün tebliğ tarihini, işlemin türünü ve tebliğ yazısındaki başvuru yolunu not etmek; gerekirse en kısa olası süreyi esas alarak hareket etmek güvenli yoldur. Her olayın tebliğ şekli, işlemin dayanağı ve idareye yapılan başvurular farklı olduğundan, bu yazıdaki bilgiler somut bir dosyanın bireysel değerlendirmesinin yerini tutmaz. Alanla ilgili diğer içerikler için idare ve vergi hukuku sayfasına bakabilirsiniz.