Acele el koyma kararına rağmen bedel tespit davası açılmayan taşınmaz için kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili istemi – Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025/15053 E., 2026/4956 K.

5. Hukuk Dairesi 2025/15053 E. , 2026/4956 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1256 Esas, 2025/1531 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Nizip 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/385 Esas, 2023/602 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Gaziantep ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 07... , 26, 27... (ifraz öncesi 2 07... ) parsel sayılı taşınmazlara davalı idarece, Nizip 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/291 D.İş sayılı dosyası ile acele kamulaştırma kararı alınarak el atıldığını; ancak bedel tespit tescil davası açmadığını belirterek el atılan kısmının bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmaz üzerinde kamulaştırma işlemlerinin yapıldığını ve yapılan işlemin yasal dayanağının olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, el atılan taşınmazların bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek hesaplandığını, dava konusu taşınmazın arazi yapısı gereğince %5 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanmasının hatalı olduğunu, bilirkişi heyeti tarafından net gelir yöntemi ile bulunan bedel üzerinden % 50 objektif değer artışı verilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi heyetinin maliyet ve birim fiyat verilerinde ... il Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerini baz almasının hatalı olduğunu, bilirkişi kurulu tarafından değerlendirmeye alınan buğday, nohut, arpa, mercimek ürünlerinin sulu ve kuru şartlarda 2022 yılı itibarıyla dekar başına asgari ve azami verim miktarı ile üretim giderleri çizelgesi ve kilogram başına toptan satış fiyatlarını gösteren veri cetvelinin ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden getirtilerek değerlendirme yapılması gerektiğini, dava konusu taşınmazlardan arta kalan kısımlarda değer azalışı uygulanmasının hatalı olduğunu, idarenin kıymet takdir raporu ile bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın birim fiyatları arasındaki farkın oldukça fazla olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza 2017 tarihi itibarıyla mahkemece acele el konulmasına karar verildiği ve acele el koyma kararının verildiği tarihten itibaren, yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca kamulaştırma bedel tespiti davası açılması için makul süre olarak kabul edilen 6 aylık süre içerisinde idarece bedel tespit ve tescil davası açılmadığı,bu durumda, davalı idare tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (2942 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca acele el koyma kararı alındığı ve kamulaştırma yapılmasına ilişkin kararın geri alınmaması ile davalı idarenin acele el koyma kararı doğrultusunda dava konusu taşınmaza her an el atma hukuki hak ve yetkisine sahip olması karşısında, kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi niteliğinde olduğu, buğday- mercimek- nohut- arpa münavebesi alınarak bilirkişi kurulunca 2022 yılı verilerine göre ve kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza net gelirine göre değer biçilmesinin ve bilirkişi kurul raporunda belirtilen taşınmaz özellikleri dikkate alınarak %50 oranında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu değerlendirilmek suretiyle ve bilirkişi raporu ile dava konusu taşınmaz zemin bedeline usulünce değer biçilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediği, dairece aldırılan fen bilirkişi raporu ve tapu kaydına göre el atmadan arta kalan 2 07... parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü ve geometrik şekli dikkate alınarak, değerlendirme yapılmak suretiyle bilirkişi raporunda tespit edilen metrekare birim fiyatı üzerinden İlk Derece Mahkemesince %15 değer kaybı hesaplanması usul ekonomisi kuralları ve adil sürede yargılanma ilkesi dikkate alınarak uygun bulunarak istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesi ile davalı idare vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsili talebidir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.