Hangi durumlarda kullanılır?
- Nafaka yükümlüsünün emekli olması, işini kaybetmesi veya gelirinin kalıcı olarak düşmesi
- Nafaka yükümlüsünün ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ödeme gücünün azalması
- Nafaka alacaklısının düzenli gelir elde etmeye başlaması veya malvarlığının artması
- Nafaka yükümlüsünün yeni bir bakım yükümlülüğü altına girmesi (örneğin yeni doğan çocuk)
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Azaltma, irat biçiminde ödenen nafaka için istenebilir; toptan ödenmesine karar verilen nafakada artırma ve azaltma söz konusu olmaz (TMK m. 176/1, 176/4). Değişiklik nafakaya hükmedildiği tarihten sonra ortaya çıkmış, somut ve kalıcı olmalıdır. Geçici gelir düşüklüğü, yükümlünün gelirini kendi iradesiyle azaltması veya yeniden evlenme ya da yeni çocuk gibi olayların ödeme gücüne gerçek etkisi gösterilmeden ileri sürülmesi çoğu zaman yeterli görülmez. Alacaklının yeniden evlenmesi hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar; evlenmeden evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise azaltma değil kaldırma davası gündeme gelir (m. 176/3).
- Mahkeme kararı gelene kadar ödeme kendiliğinden azaltılamaz veya kesilemez: ödenmeyen nafaka ilamlı icra takibine ve alacaklının şikâyeti üzerine tazyik hapsine konu olur (İİK m. 344/1). Azaltma davası açan borçlunun ileri sürdüğü sebepler gözetilerek tazyik hapsinin uygulanması dava sonucuna bırakılabilir (m. 344/2), ancak bu zorunlu değildir. Azaltma kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; geçmiş dönem için indirim istenemez, bu nedenle dava gecikmeden açılmalıdır.
- Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m. 4); boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177). Kanunda dava süresi öngörülmemiştir. Nafaka davaları basit yargılama usulüne tabidir (HMK m. 316/1-ç) ve adli tatilde de görülür (HMK m. 103/1-b). Dava şartı arabuluculuk söz konusu değildir.
- Anayasa Mahkemesi TMK m. 175'teki 'süresiz olarak' ibaresini 4.6.2026 tarihli kararıyla iptal etmiştir (RG 30.9.2026); iptal 30.6.2027'de yürürlüğe girecek olup geriye yürümez. O tarihe kadar yürürlükteki metin uygulanır; kesinleşmiş nafaka kendiliğinden kalkmaz veya azalmaz. Bu dava yürürlükteki TMK m. 176/4'e dayanır; dava tarihindeki güncel mevzuat yine de kontrol edilmelidir.
- İştirak nafakasının azaltılması da isteniyorsa çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri birlikte araştırılır (TMK m. 330, 331); çocuğun giderleri artmışsa azaltma talebi sonuçsuz kalabilir. Nafaka hükümlerinde karar ve ilam harcı bir yıllık nafaka bedeli üzerinden hesaplanır (492 sayılı Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife); azaltma davasında harca esas tutarın nasıl belirleneceği mahkeme kaleminden teyit edilmeli, dava değeri dilekçede gösterilmelidir. Güncel harç ve gider avansı tutarları mahkeme veznesinden öğrenilmelidir.
- Deliller: ücret bordroları, SGK hizmet dökümü ve emeklilik belgeleri, işten ayrılma belgeleri, sağlık raporları, vergi ve banka kayıtları, nafaka ödeme dekontları, karşı tarafın gelir ve malvarlığına ilişkin SGK, tapu ve araç kayıtları ile sosyal ve ekonomik durum araştırması sunulmalıdır. Değişikliğin iradi olmadığı ve kalıcı olduğu belgelerle gösterilmelidir.
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] AİLE MAHKEMESİ'NE
DAVACI : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
DAVALI : [DAVALI AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
KONU : Davalı lehine hükmedilen aylık [NAFAKA MİKTARI] TL nafakanın, tarafların malî durumlarının değişmesi nedeniyle TMK m. 176/4 uyarınca aylık [TALEP EDİLEN NAFAKA MİKTARI] TL'ye indirilmesi (azaltılması) talebidir.
DAVA DEĞERİ : [DAVA DEĞERİ] TL
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar, [BOŞANMA MAHKEMESİ]'nin [BOŞANMA DOSYA NO] sayılı ve [KESİNLEŞME TARİHİ] tarihinde kesinleşen kararıyla boşanmış; aynı kararla davacının davalıya aylık [NAFAKA MİKTARI] TL nafaka ödemesine hükmedilmiştir. Davacı nafakayı bugüne kadar düzenli olarak ödemiştir.
2. Nafakaya hükmedildiği tarihte davacının gelir durumu [ESKİ GELİR DURUMU] iken, bu tarihten sonra davacının malî durumu esaslı ve kalıcı biçimde değişmiştir: [DAVACININ GELİRİNDEKİ DEĞİŞİKLİK]. Davacının güncel geliri aylık [DAVACININ GÜNCEL GELİRİ] TL olup [DAVACININ YENİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ]. Bu değişiklik davacının iradesiyle değil, [DEĞİŞİKLİĞİN NEDENİ] sonucunda ortaya çıkmıştır.
3. Davalının malî durumu ise nafaka tarihinden bu yana şu şekilde değişmiştir: [DAVALININ GÜNCEL DURUMU]. Bu durumda mevcut nafaka miktarı davacının ödeme gücünü aşmakta, davalının güncel ihtiyaçlarıyla da orantılı olmaktan çıkmıştır.
4. TMK m. 176/4 uyarınca tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçiminde ödenen nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir. Nafaka, borçlunun kendi geçimini sağlamasını imkânsız kılacak bir yüke dönüşmemeli; malî güç ve hakkaniyet ilkesi (TMK m. 4, 175) gözetildiğinde nafakanın aylık [TALEP EDİLEN NAFAKA MİKTARI] TL'ye indirilmesi yerindedir.
5. (İştirak nafakasının da azaltılması isteniyorsa: Müşterek çocuk [ÇOCUK AD SOYAD] yararına hükmedilen aylık [İŞTİRAK NAFAKASI] TL iştirak nafakasının da durumun değişmesi nedeniyle aylık [TALEP EDİLEN İŞTİRAK NAFAKASI] TL'ye indirilmesini talep ediyoruz, TMK m. 331.)
6. Davalının gelir ve malvarlığının SGK, banka, tapu ve araç kayıtları ile sosyal ve ekonomik durum araştırması yoluyla belirlenmesini talep ediyoruz. Davacının gelirindeki değişiklik ekli belgelerle sabittir. Azaltma kararının dava tarihinden itibaren geçerli olmasını da talep ediyoruz.
HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 4, 175, 176, 177, 330, 331; 4787 sayılı Kanun m. 4; İİK m. 344 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Boşanma ilamı ve kesinleşme şerhi, nafaka ödeme dekontları, ücret bordroları, SGK hizmet dökümü ve emeklilik belgeleri, işten ayrılma ve sağlık belgeleri, vergi ve banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırması, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Davalı lehine hükmedilen aylık [NAFAKA MİKTARI] TL nafakanın dava tarihinden itibaren aylık [TALEP EDİLEN NAFAKA MİKTARI] TL'ye İNDİRİLMESİNE (AZALTILMASINA),
b) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Davacı Vekili
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Boşanma kararı ve kesinleşme şerhi
2. Nafaka ödeme dekontları
3. Gelir değişikliğini gösteren belgeler (bordro, SGK dökümü, emeklilik ve sağlık belgeleri)
4. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2025/8708, K. 2026/6569Nafaka (anlaşmalı boşanma) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/8708 E., 2026/6569 K.
- YargıtayE. 2023/2732, K. 2023/2573Nafaka artırım davası – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/2732 E., 2023/2573 K.
- YargıtayE. 2025/10622, K. 2026/6069Karşılıklı Boşanma (iştirak nafakası) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/10622 E., 2026/6069 K.
- YargıtayE. 2026/245, K. 2026/7338Karşılıklı Boşanma (yoksulluk nafakası) – Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/245 E., 2026/7338 K.
Örnek Dilekçeler
- Aile MahkemesiNafaka Artırım Dava Dilekçesi (İştirak ve Yoksulluk Nafakası)
- Aile MahkemesiYoksulluk Nafakasının Kaldırılması Dava Dilekçesi (TMK m. 176)
- Aile Mahkemesiİştirak Nafakasının Artırılması Dava Dilekçesi (TMK m. 182, 331)
- Aile MahkemesiBoşanma Davasına Cevap ve Karşı Dava Dilekçesi