Hangi durumlarda kullanılır?
- Konut, işyeri veya araç hakkındaki arama kararının gerekçesiz, kapsamı belirsiz ya da ölçüsüz olduğu düşünülüyorsa
- Hâkim kararı olmaksızın yapılan el koymanın süresinde hâkim onayına sunulmadığı veya onay kararında gerekçe bulunmadığı ileri sürülüyorsa
- Cep telefonu, bilgisayar, belge veya banka hesabına el konulmuş ve iade istemi reddedilmişse
- Arama sonucunda elde edilen bulguların hukuka aykırı delil olduğu iddia edilecekse
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- İtiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren sulh ceza hâkimliğine verilecek dilekçeyle yapılır (CMK m. 268/1; 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlar için). Hâkimlik itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (m. 268/2); itiraz kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz (m. 269).
- Tutuklama ve adli kontrol kararlarının aksine, arama ve el koyma kararlarına itirazı asliye ceza mahkemesi değil, kural olarak numara bakımından kendisini izleyen sulh ceza hâkimliği inceler (CMK m. 268/3-a); tek hâkimlik bulunan yerlerde merci aynı bentteki yer kurallarına göre belirlenir. Asliye ceza mahkemesinin kovuşturma sırasında verdiği kararlarda ise yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi yetkilidir (m. 268/3-c).
- Konut, işyeri ve kapalı alanlarda arama ancak hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir; kolluk amirinin emri yeterli değildir (CMK m. 119/1). Kararda fiil, aranacak yer ve geçerlilik süresi gösterilmelidir (m. 119/2); gece arama yasağı (m. 118), avukat bürosunda baro temsilcisinin bulunması (m. 130) ve bilgisayar aramasına ilişkin m. 134 şartları ayrıca denetlenmelidir.
- Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmidört saat içinde hâkim onayına sunulmalı, hâkim kırksekiz saat içinde karar vermelidir; aksi hâlde el koyma kendiliğinden kalkar (CMK m. 127/3). Zilyet her zaman hâkimden karar isteyebilir (m. 127/4); muhafazasına gerek kalmayan eşyanın iadesi istenebilir ve istemin reddine itiraz edilebilir (m. 131/1).
- Karar infaz edilmişse itirazın konusuz sayılma riski vardır. Bu nedenle aramanın hukuka aykırılığı ve hukuka aykırı delil iddiası kovuşturma evresinde de ayrıca ileri sürülmelidir (Anayasa m. 38/6, CMK m. 206/2-a, 217/2). Bulguların delil olarak kullanılıp kullanılmayacağına son kararı yargılamayı yapan mahkeme verir.
- Ölçüsüz yapılan arama ve koşulları oluşmadan yapılan el koyma nedeniyle, karar veya hükmün kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde Devletten maddi ve manevi tazminat istenebilir (CMK m. 141/1-i, j; 142).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[YER] [İNCELEYECEK HÂKİMLİK NO]. SULH CEZA HÂKİMLİĞİ'NE
GÖNDERİLMEK ÜZERE
[YER] [HÂKİMLİK NO]. SULH CEZA HÂKİMLİĞİ'NE
SORUŞTURMA NO : [SORUŞTURMA NO]
DEĞİŞİK İŞ NO : [DEĞİŞİK İŞ NO]
İTİRAZ EDEN
ŞÜPHELİ : [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [T.C. KİMLİK NO])
[ADRES]
MÜDAFİİ : Av. [AD SOYAD]
[BÜRO ADRESİ]
KONU : [KARAR TARİHİ] tarihli arama ve el koyma kararına itirazımızın kabulü ile kararın hukuka aykırılığının tespiti, el konulan eşyanın iadesi ve elde edilen bulguların delil olarak kullanılmaması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Hâkimliğinizin [KARAR TARİHİ] tarihli kararıyla, [SUÇ] suçu isnadıyla yürütülen soruşturma kapsamında müvekkilin [ARAMA YERİ] adresinde arama yapılmasına ve bulunacak eşya ile dijital materyale el konulmasına karar verilmiştir. Arama [ARAMA TARİHİ] tarihinde yapılmış, [EL KONULAN EŞYA] muhafaza altına alınmıştır. Karar müvekkil tarafından [ÖĞRENME TARİHİ] tarihinde öğrenilmiş olup itirazımız CMK m. 268/1'deki iki haftalık süre içindedir.
2. Arama ve el koyma, Anayasa m. 20 ve 21'de güvence altına alınan özel hayatın gizliliğine ve konut dokunulmazlığına müdahale oluşturduğundan ancak kanunda gösterilen koşullar ve ölçülülük ilkesi çerçevesinde uygulanabilir. CMK m. 116 uyarınca arama için yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe bulunmalıdır. Oysa karar, makul şüpheyi oluşturan somut olguları göstermemekte; soyut ve kalıp ifadelerle yetinmektedir.
3. CMK m. 119/2 uyarınca arama kararında aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi veya yerin adresi ya da eşya ve kararın geçerli olacağı süre açıkça gösterilmelidir. Somut kararda [KARARIN EKSİKLİĞİ] bu zorunluluğa uyulmamıştır. [ARAMA KAPSAMI] biçiminde belirlenen kapsam ölçüsüz ve belirsizdir; bilgisayar ve dijital materyal bakımından CMK m. 134'te aranan şartlar da gerçekleşmemiştir.
4. Aramanın icrasında [USULSÜZLÜK] gerçekleşmiştir. Gece vakti arama yasağına (CMK m. 118), aranan yerin sahibinin veya avukatının aramada hazır bulunabilmesine (m. 120) ve arama sonunda istem üzerine belge ve eşya listesi verilmesine (m. 121) ilişkin hükümlere uyulmamıştır.
5. El konulan [EL KONULAN EŞYA], soruşturma konusu fiille ilgisizdir; delil niteliği taşımadığı gibi müsadereye de konu olamaz (CMK m. 123). Muhafazasına gerek kalmayan eşyanın iadesi gerekir (CMK m. 131/1). Müvekkil, zilyet sıfatıyla CMK m. 127/4 uyarınca da bu konuda karar verilmesini istemektedir.
6. Hukuka aykırı arama sonucunda elde edilen bulgular delil olarak kullanılamaz (Anayasa m. 38/6, CMK m. 206/2-a, 217/2). Bu husustaki itirazlarımız kovuşturma evresinde de saklı olup CMK m. 141/1-i ve j kapsamındaki tazminat hakkımız da saklıdır.
HUKUKİ NEDENLER : Anayasa m. 20, 21, 38; CMK m. 116, 118, 119, 120, 121, 123, 127, 131, 134, 141, 206, 217, 267, 268, 269 ve ilgili sair mevzuat.
DELİLLER : Soruşturma dosyası, arama ve el koyma kararı, arama ve el koyma tutanakları, el konulan eşya listesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulü ile [KARAR TARİHİ] tarihli arama ve el koyma kararının KALDIRILMASINA, kararın ve buna dayanılarak yapılan aramanın hukuka aykırılığının tespitine, el konulan eşyanın iadesine ve kopyalanan dijital verilerin imhasına; Hâkimliğinizce itirazın yerinde görülmemesi hâlinde dosyanın CMK m. 268/2 uyarınca en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Şüpheli Müdafii
Av. [AD SOYAD]
EKLER:
1. Arama ve el koyma kararı ile tutanak örnekleri
2. El konulan eşya listesi
3. Vekâletname örneği
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- YargıtayE. 2022/606, K. 2023/268Hiçbir temyiz nedeni içermeyen dilekçe: CMK m. 289 kesin hukuka aykırılıklar kendiliğinden gözetilmez
- YargıtayE. 2015/2943, K. 2015/5074Göçmen kaçakçılığına teşebbüs – Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2015/2943 E., 2015/5074 K.
- YargıtayE. 2024/6048, K. 2024/24290Uyuşturucu madde ithal etme – Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2024/6048 E., 2024/24290 K.
- YargıtayE. 2014/261, K. 2014/297İnfaz hâkimliğinin denetimli serbestlik kararlarına karşı kanun yararına bozma isteminde Yargıtay daireleri arasındaki görev uyuşmazlığı – Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu, 2014/261 E., 2014/297 K.
Örnek Dilekçeler
- Asliye Ceza Mahkemesi (Sulh Ceza Hâkimliği aracılığıyla)Tutuklamaya İtiraz ve Tahliye Talebi Dilekçesi
- Asliye Ceza Mahkemesi (Sulh Ceza Hâkimliği aracılığıyla)Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi (CMK m. 111)
- Sulh Ceza HâkimliğiKovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara İtiraz Dilekçesi
- İnfaz Hâkimliğiİnfaz Hâkimliğine Şikâyet Dilekçesi (4675 sayılı Kanun m. 5)