Tahdit Kodları Nedir, Giriş Yasağı Nasıl Kaldırılır?

Sınır kapısında ya da konsoloslukta "kaydınızda tahdit var" denildiğinde karşılaşılan durum, hukuken genellikle bir giriş yasağına veya ülkeye kabulün ön izne bağlanmasına dayanır. "Tahdit kodu" kanunda geçen bir kavram değildir; bu kısıtların uygulamada kodlanarak Göç İdaresi'nin kayıt sistemine işlenmesini anlatan bir ifadedir. Bu yazıda tahdit kodlarının hukuki niteliğini, giriş yasağının kanuni dayanağını ve süresini, kaydın nedeninin nasıl öğrenileceğini ve yasağın hangi yollarla kaldırılabileceğini açıklıyoruz.

Tahdit kodu nedir?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile Uygulama Yönetmeliği'nde "tahdit" veya "kod" ifadesi geçmez. Kanun iki ayrı kısıt öngörür: giriş yasağı ve ön izin şartı. Bu kayıtlar uygulamada "G-87", "Ç-114" gibi harf ve rakamlardan oluşan kodlarla sisteme işlenir.

Kodların harf ve rakamlarının neyi ifade ettiği mevzuatta tek tek sayılmamıştır; meslek yayınlarında kodlara ilişkin birbirinden farklı, hatta çelişkili açıklamalara rastlanır. Bu nedenle bir kodun anlamını yalnızca adından çıkarmak yanıltıcıdır. Belirleyici olan, kaydın dayandığı idari işlemin (giriş yasağı kararı, sınır dışı etme kararı, ön izin şartı) ne olduğu, hangi tarihte ve hangi makamca verildiği ve hangi sürede sona ereceğidir.

Giriş yasağı ve ön izin şartı

Giriş yasağı iki şekilde doğar (YUKK m. 9):

• Göç İdaresi, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiye'ye girmesinde sakınca gördüğü yabancıların girişini yasaklayabilir (m. 9/1).
• Türkiye'den sınır dışı edilen yabancıların girişi Göç İdaresi veya valilikler tarafından yasaklanır (m. 9/2). Yasağın başlangıcı, sınır dışı edilecek yabancının ülkeden çıkış tarihidir (Uygulama Yönetmeliği m. 8/2-a).

Yasak en fazla beş yıl sürer; kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit varsa Göç İdaresi bu süreyi en fazla on yıl daha artırabilir (m. 9/3). Uygulama Yönetmeliği, aynı gerekçeye dayalı toplam sürenin on beş yılı aşamayacağını belirtir (m. 8/2-d). Yasak, yabancıya sınır kapısında, konsolosluk başvurusu sırasında veya Türkiye'deyse valilikçe tebliğ edilir; tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılabileceği de yer alır (m. 10; Uygulama Yönetmeliği m. 9).

Ön izin şartı ise yasaktan farklıdır: kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı sebebiyle Göç İdaresi'nce, idari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle ise valiliklerce yabancıların ülkeye kabulü ön izne bağlanabilir (m. 9/7). Sistemde ön izin şartına bağlı görülenler, Göç İdaresi'nin olumlu görüşü alınmadan ülkeye alınmaz (Uygulama Yönetmeliği m. 8/3).

Giriş yasağı varken Türkiye'ye gelenler hakkında sınır dışı etme kararı alınır (YUKK m. 54/1-ı) ve idari para cezası uygulanır (m. 102/1-b). Vize veya ikamet süresi ihlalinde kendiliğinden çıkış yapanlara tanınan imkânlar için vize ihlali ve idari para cezaları rehberimize bakabilirsiniz.

Kaydın nedeni nasıl öğrenilir?

Kaydın dayanağını öğrenmek, hangi yolun izleneceğini belirler:

• Yasak size tebliğ edildiyse tebligattaki karar tarihi, makam ve süre bilgisi esas alınır.
• Tebligat yoksa veya sınır kapısında, konsoloslukta öğrendiyseniz Göç İdaresi'ne yazılı başvuruyla kaydın dayanağı olan işlem, tarihi ve süresi sorulmalıdır. Tebligat yapılmadığı durumlarda dava süresi bakımından işlemi öğrendiğiniz tarih önem kazanır.
• Kaydın, ödenmemiş bir idari para cezası, kamu alacağı veya harçtan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ayrıca araştırılmalıdır; çünkü bu hâllerde ödeme yapılmadan kısıtlama sürebilir (YUKK m. 9/7, m. 56/2, m. 60/3).

Giriş yasağı nasıl kaldırılır?

İdari başvuru

Göç İdaresi, gerekli gördüğünde süre dolmasını beklemeden giriş yasağını kaldırabilir veya yasak saklı kalmak kaydıyla yabancının belirli bir süre için Türkiye'ye girişine izin verebilir (YUKK m. 9/6; Uygulama Yönetmeliği m. 8/2-e). Başvuruda yasağın dayanağının ortadan kalktığı, aile bağları, iş veya sağlık gibi gerekçeler ve belgeler somut biçimde ortaya konmalıdır. Dava açma süresi içinde idareye yapılan başvuru süreyi durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre, başvuruya kadar geçen kısmı da hesaba katılarak yeniden işlemeye başlar (İYUK m. 11).

İptal davası

Yasak kararına karşı, özel kanunda ayrı bir süre öngörülmediğinden tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m. 7). Dava süresi geçmiş bir yasak için, yeni bir olguya veya hukuki duruma (örneğin ailenin Türkiye'de yaşaması, sağlık durumu, yasak nedeninin ortadan kalkması) dayanan yeni başvurunun reddi ayrıca dava konusu edilebilir; yeni olgu içermeyen başvuru ise kaçırılmış süreyi kural olarak yeniden açmaz. Yetkili mahkeme, işlemi yapan makamın bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32). Telafisi güç veya imkânsız zarar doğma ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarıyla yürütmenin durdurulması da istenebilir (İYUK m. 27/2). Mahkeme kararlarına karşı İYUK'taki kanun yolları açıktır.

Yasak sınır dışı etme kararıyla birlikte verilmişse, sınır dışı kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde dava açmak gerekir (YUKK m. 53/3); dava dilekçesinde yasağın da iptalinin istenmesi hak kaybını önler. Ayrıntılar için sınır dışı kararına itiraz rehberimize bakılabilir. İdari ve yargısal yollar tüketildikten sonra aile hayatı veya özel hayat gibi temel hak ihlali iddiası varsa, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir (6216 sayılı Kanun m. 45, 47).

Sık yapılan hatalar

• Kodun anlamını internet listelerinden çıkarıp kaydın gerçek dayanağı olan işlemi belgeden doğrulamamak.
• Tebligatı almayıp veya süreyi hesaplamayıp altmış günlük dava süresini kaçırmak.
• İdari başvuru yapınca dava süresinin hiç işlemeyeceğini sanmak; ret veya zımni ret sonrasında kalan sürenin işlediğini unutmak.
• Sınır dışı kararıyla birlikte verilen yasakta yedi günlük dava süresini gözden kaçırmak.
• Süre dolunca kısıtlamanın kendiliğinden kalkacağını varsayıp ödenmemiş idari para cezası ve kamu alacağı borçlarını takip etmemek.
• Yasağa rağmen düzensiz yollarla girmeye çalışmak; bunun sınır dışı ve idari para cezası sonucu doğurduğunu bilmemek.
• Kaydın yalnızca yetkili idarenin kararı veya mahkeme kararıyla kalkabileceğini göz ardı etmek.

Sonuç

Tahdit kodu, hukuken genellikle giriş yasağı veya ön izin şartı gibi bir idari işlemin sistemdeki karşılığıdır; kodun adı değil, ona dayanak olan işlem ve tarihi belirleyicidir. Giriş yasağı en fazla beş yıl sürer ve ciddi tehdit hâlinde uzatılabilir. Yasağı kaldırmak için Göç İdaresi'ne gerekçeli başvuru yapılabilir, ret veya cevapsızlık hâlinde ya da doğrudan tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Sınır dışı kararıyla birlikte verilen yasaklarda ise yedi günlük süre öncelikle gözetilmelidir.