Hangi durumlarda kullanılır?
- Çocuğun yüksek yararının yabancının veya ailesinin Türkiye'de kalmasını gerektirdiği durumlar
- Sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı alınmasına rağmen yabancının çıkışının yaptırılamadığı ya da ayrılmasının makul veya mümkün görülmediği durumlar
- Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvurulan ve yargılama süresince yasal kalış belgesi gereken durumlar
- İşkence veya kötü muamele riski, ağır hastalık gibi nedenlerle geri gönderilmesi mümkün olmayan yabancılar
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- İnsani ikamet izni, diğer ikamet izinlerinin şartları aranmaksızın, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olarak ve Genel Müdürlüğün onayı alınarak valiliklerce verilir (YUKK m. 46/1). İşlemler Genel Müdürlüğün veya valiliğin talebi üzerine başlatıldığından (YUKK Uygulama Yönetmeliği m. 44/1) dilekçede, valiliğin işlemi başlatıp Genel Müdürlük onayına sunması istenmelidir. İzni zorunlu kılan şartlar ortadan kalkınca izin Bakanlık onayıyla iptal edilir veya uzatılmaz (m. 47); karar, süre bitmeden en geç on beş gün önce bildirilir (Uygulama Yönetmeliği m. 44/2).
- Başvuru Türkiye içinden valiliğe bağlı İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yapılabilir (m. 22/1-d); başvuru şekli (dilekçe, e-ikamet ön kaydı, randevu) il müdürlüğünden teyit edilmelidir. Başvuru yasal kalış süresi bitmeden yapılmalıdır; süreyi on güne kadar aşanların başvurusu da alınır (Uygulama Yönetmeliği m. 21/2). Başvuru, sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; bu süre ayrıca takip edilmeli ve mahkeme kararının kesin olduğu unutulmamalıdır (m. 53/3).
- Dilekçe m. 46/1'deki hâllerden birine dayandırılmalıdır: çocuğun yüksek yararı; sınır dışı veya giriş yasağı kararına rağmen çıkışın yaptırılamaması; m. 55 uyarınca sınır dışı kararı alınmaması; m. 53, 72 ve 77'ye göre yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurulması; ilk iltica ülkesine veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderme işlemleri; acil nedenler ve ülke menfaati; olağanüstü durumlar. Geri gönderme yasağı (m. 4), sağlık durumu ve aile bağları belgelerle gösterilmelidir.
- İnsani ikamet izni sahipleri uzun dönem ikamet iznine geçemez (m. 42/2); izin süresi içinde şartları taşınan diğer ikamet izinlerine başvurulabilir, ancak insani ikamet iziyle geçirilen süreler ikamet izin sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz (Uygulama Yönetmeliği m. 44/3-4). İzin verildiğinde yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırılmalıdır (m. 46/2).
- İzin talebinin reddi, uzatılmaması veya iptali tebliğ edilir ve tebligatta itiraz hakları gösterilir (m. 25/2); karara karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m. 7). Reddedilen başvurudan sonra altı ay içinde yapılacak yeni başvuruda yeni bir ikamet izni talep gerekçesi sunulması istenir (Uygulama Yönetmeliği m. 21/10). Sınır dışı etme kararı bulunuyorsa bu karara karşı yedi günlük süre ayrıca işler.
- Yurt dışında düzenlenmiş belgeler (sağlık raporu, nüfus ve okul kayıtları, mahkeme kararları, ülke bilgisi raporları) apostil veya konsolosluk onayı, yeminli tercüman çevirisi ve noter onayıyla sunulmalıdır. İnsani ikamet izinleri Harçlar Kanunu hükümlerine tabidir; daha önce ikamet süresi ihlali nedeniyle hesaplanan harcın ödenmemesi izin verilmesine engel değildir (Uygulama Yönetmeliği m. 44/6). Mali durumu bozuk olduğu yetkili makamca kabul edilen yoksullar bakımından harç muafiyeti vardır (Harçlar Kanunu m. 88/1-d).
Örnek dilekçe
Köşeli parantez içindeki [ALANLAR] somut olaya göre doldurulmalıdır.
[İL] VALİLİĞİ
İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ'NE
BAŞVURAN : [AD SOYAD] (Yabancı Kimlik No: [YABANCI KİMLİK NO], Pasaport No: [PASAPORT NO])
Uyruğu: [UYRUK]
[ADRES]
VEKİLİ : Av. [VEKİL ADI]
[BÜRO ADRESİ]
KONU : 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun (YUKK) 46. maddesinin birinci fıkrasının [İZİN BENDİ] bendi uyarınca insani ikamet izni verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Başvuran, [UYRUK] uyruklu olup [GELİŞ TARİHİ] tarihinden itibaren Türkiye'de [KALIŞ DURUMU] bulunmaktadır. Başvuranın Türkiye'deki aile, iş ve sosyal bağları şunlardır: [TÜRKİYE BAĞLARI].
2. Başvuruya esas olaylar şöyledir: [OLAY ÖZETİ].
3. YUKK m. 46/1 uyarınca, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan, Genel Müdürlüğün onayı alınarak valiliklerce insani ikamet izni verilebilir. Bu işlemler Genel Müdürlüğün veya valiliğin talebi üzerine başlatıldığından (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, kısaca Uygulama Yönetmeliği, m. 44/1) başvurumuz, valiliğin işlemi başlatması ve Genel Müdürlüğün onayına sunması istemini de kapsamaktadır. Somut olayda başvuran m. 46/1-[İZİN BENDİ] kapsamındadır: [BENT KAPSAMINA GİRMEYİ GÖSTEREN OLGULAR].
4. YUKK m. 25/1, ikamet izni işlemlerinde yabancının Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususların göz önünde bulundurulmasını öngörür; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3 de çocukla ilgili işlemlerde çocuğun yüksek yararını esas alır. Başvuranın [ÇOCUK VEYA AİLE DURUMU] bu değerlendirmenin ayrılmaz parçasıdır. Ayrıca başvuranın [ÜLKE]'ye gönderilmesi hâlinde [RİSK AÇIKLAMASI] söz konusu olduğundan YUKK m. 4 ve 55 hükümleri gözetilmelidir.
5. Başvuran kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamakta olup geçimini [GEÇİM KAYNAĞI] ile sağlamaktadır. İzin verilmesi hâlinde yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptıracaktır (m. 46/2). Başvuran hakkında alınan [SINIR DIŞI KARARI TARİHİ] tarihli sınır dışı etme kararına karşı [İDARE MAHKEMESİ]'nde süresinde dava açılmış olup yargılama süresince Türkiye'de yasal olarak kalmasını sağlayacak izin verilmesi de talep edilmektedir (m. 46/1-ç).
HUKUKİ NEDENLER : Anayasa m. 17, 20, 41; 6458 sayılı YUKK m. 4, 22, 25, 46, 47, 53, 55; Uygulama Yönetmeliği m. 21, 22, 44; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3; AİHS m. 3, 8 ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : Kimlik ve ikamet belgeleri, sağlık raporları, aile ve nüfus kayıtları, okul belgeleri, mahkeme kararları, ülke bilgisi raporları, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. 6458 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca başvurana insani ikamet izni verilmesine,
2. İnsani ikamet izni işleminin başlatılarak Genel Müdürlük onayına ivedilikle sunulmasına,
3. Karar verilinceye kadar başvuran hakkında sınır dışı işlemi yapılmamasına ve sonucun yazılı olarak bildirilmesine
gereğini saygıyla arz ve talep ederim. [TARİH]
Başvuran Vekili
Av. [VEKİL ADI]
EKLER:
1. İkamet izni başvuru formu ve pasaport fotokopisi
2. Biyometrik fotoğraf, harç ve belge bedeli makbuzları (veya harç muafiyetine ilişkin belgeler)
3. Başvuru gerekçesini gösteren belgeler (sağlık raporu, okul belgesi, nüfus kayıtları, mahkeme kararları)
4. Sınır dışı etme kararı ve dava dilekçesi (varsa)
5. Vekâletname
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve örnek amacıyla sunulmaktadır. Her hukuki uyuşmazlığın özellikleri farklıdır. Dilekçenin somut olaya göre bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önerilir.
İlgili İçerikler
Emsal Kararlar
- DanıştayE. 2021/406, K. 2025/2887Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunda en son tarihli ikamet izninin istenmesine ilişkin Yönetmelik hükmünün iptali istemi – Danıştay 10. Daire, 2021/406 E., 2025/2887 K.
- DanıştayE. 2018/2011, K. 2023/4050Uluslararası koruma başvurusunu geri çeken yabancılar hakkında O-100 tahdit kodu konulması işlemi ile dayanağı Yönetmelik hükmünün iptali istemi – Danıştay 10. Daire, 2018/2011 E., 2023/4050 K.
- DanıştayE. 2023/4836, K. 2024/6781Taşınmaz edinimi yoluyla istisnai olarak kazanılan Türk vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemi – Danıştay 10. Daire, 2023/4836 E., 2024/6781 K.
- DanıştayE. 2023/5774, K. 2023/6027Sınır dışı etme işlemi ile G-87 tahdit kodlu yurda giriş yasağı işleminin iptali istemiyle açılan davalar arasında bağlantı bulunması – Danıştay 10. Daire, 2023/5774 E., 2023/6027 K.
Örnek Dilekçeler
- Anayasa MahkemesiSınır Dışı Etme Kararına Karşı Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru ve Tedbir Talebi
- İl Göç İdaresi Müdürlüğüİnsan Ticareti Mağduru Yabancı İçin İkamet İzni Başvurusu
- Göç İdaresi BaşkanlığıGiriş Yasağının (Tahdit Kaydının) Kaldırılması Başvurusu
- İl Göç İdaresi MüdürlüğüUzun Dönem İkamet İzni Başvuru Dilekçesi