Ulusal bayram ve genel tatil ücreti – Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2026/1727 E., 2026/4430 K.

9. Hukuk Dairesi 2026/1727 E. , 2026/4430 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/2809 E., 2025/4762 K. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 11.09.2024

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2024/520 E., 2025/758 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 10.04.2022-18.11.2022 tarihleri arası uluslararası tır şoförü olarak kesintisiz çalıştığını, aylık asgari ücret, sefer başına 800,00 Euro ücret ile çalıştığını, ayda ortalama en az 2 sefer yaptığını, ek olarak işveren tarafından yol ve yemek ücreti, çocuk, giyim, yakacak, bayram yardımları, sorumluluk ücreti ve ikramiye sağlandığını, iş sözleşmesinin işverence haklı neden bildirilmeksizin feshedildiğini, işe girdiği günden itibaren sürekli mesaili çalıştığını, günde asgari 9 saat, ortalama haftada en az 2 gün minimum 11-12 saat çalıştığını, tüm ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını, ortalama en az 2 hafta tatilinde çalıştığını, ücretlerin ödenmediğini, 2022 Ekim ve Kasım aylarına ait ücret alacağı bulunduğunu, ücretin eksik ödendiğini, harcırah ve yol ücretlerinin ödenmediğini ileri sürerek ücret, ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını ...arası Şirkete ait 42... plakalı araç ile yola çıktığını, döndükten sonra söz konusu aracın hasarlı olduğunu fark ettiklerini, bunun üzerine işten çıkarıldığını, araçtaki hasara ilişkin Konya 3. Sulh Hukuk Mahkemesi 2022/118 D.İş dosyasından hasara ilişkin tespit yaptırılmış, bilirkişice 36.657,00 TL malzeme ücreti ve 23.010,00 TL işçilik ücreti olmak üzere toplamda 59.667,00 TL ücret belirlendiğini, bu raporun takibe konduğunu, davacının Karaman İcra Dairesi 2024/305 Esas sayılı takibe itiraz ettiğini ve zararı ödemediğini, ücretin tamamının bordroya yansıtılarak bankadan ödendiğini, fazla çalışma muvafakatnamesi bulunduğunu, fazladan çalıştığı saatlerin zamlı ücretini aldığını, ihbar tazminatı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, fazla çalışma, hafta tatili ve ücret alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında dinlenen tanık .....'nin sözleşmenin feshi hususunda görgüye dayalı bilgisinin olmadığı, davalının tanık deliline dayanmamış olduğu, feshe konu 42... plakalı aracın hasar tespiti hususunda dosyaya belge sunulmadığı, hasar hususunda davacının kusurlu olduğu yönünde herhangi bir belge veya tanık beyanı bulunmadığı, iş sözleşmesinin tazminatı gerektirmeyecek şekilde feshedildiğini ispat yükünün davalı işverene ait olduğu, davacının iş ilişkisinin haklı sebeplerle sona erdirildiğinin davalı tarafından kanıtlanamadığı, davacının ihbar tazminatına hak kazandığı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin ve ücretin asgari ücret tutarının ödendiği gerekçesiyle eksik ücret talebinin reddi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; giydirilmiş ücret yönünden çalışması olmayan tanık beyanına göre sefer priminin eklenmesi hatalı ise de bu yönde istinaf olmadığından bu hususun değerlendirme dışı bırakıldığı, davacı taraf her ne kadar istinaf dilekçesinde takoğraf kayıtlarının incelenmesini talep etmiş ise de yargılama aşamasında dayanmadığı bu delilin istinaf aşamasında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre vakıa ve hukuki değerlendirmede usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Hesaplamada temel ücret ve sefer priminden oluşan ücretin dikkate alınması gerektiğini, ücretin eksik hesaplandığını, 2. İhbar tazminatının eksik olduğunu, 3. Robot çalışma teorisi gereği fazla çalışmaları sürekli olduğundan hüküm altına alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının ücreti, ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatına ve hesabına ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir . 2. Uluslararası alanda çalışan tır şoförlerinin ücretleri genelde asgari ücret ve sefere bağlı prim esasına göre belirlenmektedir. Bazı işveren uygulamalarında ise garanti ücret olarak adlandırılan asgari ücret ödenmeyip sadece sefere bağlı prim ödemesi yapılmaktadır. Bu ihtimalde de tır şoförünün ücreti salt sefer primlerinden oluşur.

Sefer primi, uygulamada harcırah olarak adlandırılmakta ve gidilen ülkeye göre değişkenlik gösterebilmektedir. Sözü edilen sefer primi, yol geçiş ücretleri ve diğer masraflar için verilen, Türkiye’ye dönüşte belge karşılığı kapatılan avanstan farklı olup tamamen işçiye ödenen ücret niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay kararlarında da uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağı kabul edilmektedir.

Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta primi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda, tanık beyanları gözetilmeli ve gerekirse işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek ünvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek ilgili meslek odaları, işçi ve işveren kuruluşlarından) emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı, işçinin çalıştığı süre içinde taşıma işini gerçekleştirdiği ülkeler belirtilerek sefer başına ne kadar ücret alabileceği belirlenmeli ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tâbi tutularak sonuca gidilmelidir.

Sefer primi hesabı yönünden işçinin aylık veya yıllık sefer sayılarının tartışmalı olması ve bu konunun diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamaması durumunda işçinin yurda giriş ve çıkış kayıtları emniyet birimlerinden getirtilmeli ve buna göre değerlendirme yapılmalıdır.

Yurt dışı sefer primi, ücretin eki olmayıp ücret niteliğinde olmakla tazminata esas ücrette doğrudan dikkate alınır. Ücretin asgari (garanti) ücret ve sefer primi toplamından oluşması durumunda, işçinin ayda kaç sefer yaptığı belirlenerek aylık sefer primi ile asgari ücretin toplamı üzerinden tazminata esas ücret tespit olunur. Yurt dışına çıkış periyodunun değişkenlik göstermesi ve gidilen ülkeye göre sefer priminin değişmesi hâlinde, işçinin bir yılda yapmış olduğu seferlere göre aldığı prim tutarları toplamının bir güne bölünmesi suretiyle günlük tazminata esas ücret belirlenir.

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili; davacının aylık asgari ücret + sefer başına 800,00 Euro ücret ile çalıştığını, ayda ortalama en az 2 sefer yaptığını ileri sürmüştür. Davacı tanığı sefer başına 750,00-800,00 Euro sefer primi verildiğini beyan etmiştir. Mahkemece, davacının ayda 2 sefer yaptığı ve sefer başı 750,00 Euro ücret aldığının kabulü ile giydirilmiş ücret brüt 35.492,85 TL kabul edilmek suretiyle ihbar tazminatı hesabı yapılan bilirkişi raporuna itibar edilmiş, ücret alacağı ise asgari ücret tutarının ödendiği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ile birlikte dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacının aylık 2 sefer yaptığı ve sefer başı 750,00 Euro sefer ücreti aldığı sabittir. Nitekim Mahkemece de ihbar tazminatı hesabında bu husus gözetilmiş olup davalı taraf ise sözü edilen kabule yönelik istinaf başvurusunda bulunmamıştır. Bu hâlde davacının temel ücretinin asgari ücret+sefer priminden oluşan toplam 35.492,85 TL brüt olduğu kabul edilerek değerlendirme ve hesaplama yapılması yerine yazılı gerekçe ile ihbar tazminatı dışındaki taleplerin reddi hatalı olmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.