Sebepsiz zenginleşme – Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/5858 E., 2026/4038 K.

3. Hukuk Dairesi 2025/5858 E. , 2026/4038 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/252 E., 2025/1349 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 3. Tüketici Mahkemesi

SAYISI : 2017/497 E., 2023/727 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA 1. Asıl davada davacı vekili; müvekkilinin davalı şirketlerle imzaladığı sözleşmelerle güvenlik, bahçe bakım peyzaj hizmetleri aldığını, ....Güvenlik Hiz. Ltd. Şti. ve ...İnş. Tem. Ltd. Şti. ile imzalanan sözleşmeler gereği davalılarca çalıştırılan işçilerin kıdem/ihbar tazminatı fonları, yıllık ücretli izin bedellerinin diğer alacaklarıyla birlikte aylık hak edişlerde ödendiği halde davalıların bu bedelleri işçilere ödemediğini, 2013 yılında imzalanan sözleşmelerde ise bu bedellerin yarısının müvekkiline iade edileceğinin kararlaştırıldığını, ancak bu hükmün de batıl olduğunu, işçilere ödenmeyen tüm bedellerin sebepsiz zenginleşme kuralları gereği iadesi gerektiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 50.000,00 TL'nin 40.000,00 TL'sinin .... Güvenlik Hiz. Ltd. Şti.den, 8.000,00 TL'sinin .... İnş. Tem Ltd. Şti.den, 2.000,00 TL'sinin ise ....Dekorasyon Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti.den tahsilini talep etmiştir. 2. Birleşen davada davacı vekili; müvekkilinin üzerine düşen edimlerini yerine getirdiğini, ancak son dönemden bakiye kalan 62.901,98 TL bedelin davalı tarafça ödenmediğini, müvekkilinin ödeme alamadığından dolayı, kendi imkanları ile işçilerin haklarını ödediğini, davalı aleyhine 15.02.2017 tarihinde Karşıyaka 1. İcra Müdürlüğünün 2017/2032 E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalı tarafça borca itiraz edildiğini, itiraz üzerine takibin durduğunu ileri sürerek; itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Asıl davada davalılar vekili; davaların tefriki gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacının taleplerinin haksız olduğunu, site yönetimine hizmet verilen dönemde davacı için istihdam edilen işçilerin asıl işverenin müvekkili olduğunu ve işçilerin haklarının tamamının ödendiğini, davacıya bir rücu talebi de olmadığını, davacının hukuki yararı olmadığını, zaten davacı nezdinde.... Güvenlik şirketinin alacağı bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. 2. Birleşen davada davalı vekili; haksız ve kötü niyetli açılan davanın reddi ile dosyanın İzmir 3. Tüketici Mahkemesinin 2017/497 E. sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında ...... toplu yapının güvenliğinin sağlanması, bahçe bakımının ve site temizliğinin yapılması hususunda öncelikle 21.11.2004, 01.12.20 07... .12.2010 tarihli sözleşmeler akdedildiği, akabinde davacı ... Yönetim Kurulunca yapılan 08.03.2011 tarihli toplantıda kıdem ve ihbar tazminatları ile ilgili olarak “güvenlik ve bahçe hizmetinde çalışanların 01.01.2011 tarihinden itibaren işten çıkarılmaları durumunda kıdem tazminatlarıyla birlikte işverene bildirilip onay alındıktan sonra hak sahibine ödemelerin yapılacağının” kararlaştırıldığı ve aynı tarihli “... Güvenlik ve ...Bahçe İşleri Ltd. Şti.nin Uyacağı Sözleşmeye Ek Hükümler” başlıklı ayrı bir belge ile “kıdem tazminatı haketmeden iş akdi son bulan çalışanların işveren tarafından o güne kadar ödenmiş toplam kıdem tazminatının ½’sinin işverene iade edileceğinin” yazılı olduğu, söz konusu belgede yalnızca davacı/birleşen dava davalısı Toplu Yapı Yönetim Kurulu üyelerinin imzasının bulunduğu anlaşılmakla, taraflar arasında müzakere edilmediğinden geçersiz olduğu, bu döneme ait 1/2 bedelin iadesini isteyemeyeceği, ancak davacı/birleşen dava davalısı Toplu Yapı Yönetimi ile davalı/birleşen dava davacısı ... Güvenlik Hiz. Ltd. Şti. arasında imzalanan 05.12.2013 tarihli 3 yıl süreli sözleşmenin 7. maddesinde çalışanlar için yükleniciye ödenen ihbar ve kıdem tazminatı bedellerinin, çalışanın tazminat haketmeden iş akitlerine son verilmesi halinde çıkış tarihine kadar yapılmış ödemelerin toplamı üzerinden 1/2'sinin işverene iade edileceğinin düzenlenmiş olduğu görülmekle, taraflar arasında müzakere edilerek kararlaştırıldığı üzere 05.12.2013-05.12.2016 tarihleri arasında işten ayrılanların kıdem ve ihbar tazminatlarının 1/2'sine karşılık gelen ve Mahkemece denetime elverişli olduğu için hükme esas alınan 26.07.2023 havale tarihli bilirkişi ek raporuna göre 13.356,71 TL kıdem ve 4.447,87 TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 17.804,58 TL olarak hesaplanan tutarın davalı ... Güvenlik Hiz. Ltd. Şti.den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerektiği; diğer davalılar ile davacı arasında %50 kıdem ve ihbar tazminatı ödemesinin geri alabileceğine dair sözleşme olmadığından bu şirketler hakkında açılan davanın reddine karar verildiği, birleşen dava bakımından; davacı ... Güvenlik Ltd. Şti.nin davalı .... Toplu Yapı Yöneticiliğinden Kasım-2016 dönemine ilişkin güvenlik hizmet sunumundan dolayı 62.901.98 TL alacağı olduğunun belirlendiği, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceği, asıl alacağın faturaya dayalı olması sebebiyle likit olduğu ve icra inkar tazminatına hükmedildiği gerekçesiyle; asıl davada davalı ... Güvenlik Hiz. Ltd. Şti hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile 17.804,58 TL’nin davalı ... Güvenlik Hiz. Ltd Şti.den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, diğer davalılar ...İnşaat Temizlik İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ve ...Peyzaj Dekorasyon Tem. San ve Tic. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin aynen devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceğinin tespitine, asıl alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ve ek sözleşmelere dayalı olarak asıl davada davacı tarafça, davalıya yapılan ödemelerden dava dışı işçilere ödenmeyen tazminat bedellerinin yarısının iade edileceğinin anlaşıldığı, alınan raporlara göre davalı tarafça dava dışı işçilere ödenmeyen ve davacıya iade edilmesi gereken miktarın her bir işçi yönünden ayrı ayrı hesaplandığı, raporların hüküm kurmaya ve denetime uygun olduğu, alacağın sözleşmeden kaynaklandığı ve 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğu bu durumda asıl dava yönünden kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, birleşen dava yönünden ise; birleşen dava davacısının sunduğu hizmet karşılığı ödenmeyen alacağının bilirkişi heyet raporları ve ek raporları ile tespit edildiği, raporların hüküm kurmaya ve denetime uygun olduğu anlaşılmakla kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle başvuruların esastan reddine karar verilmiş; davacı/birleşen davada davalı vekili temyiz başvurunda bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı/birleşen davada davalı (.... Konut Yapı Yönetimi) vekili; taraflar arasındaki sözleşmelerde hüküm bulunmasa dahi davalıların sebepsiz zenginleştiği sabit olup; sebepsiz zenginleşilen bedellerin tümünün iadesi gerektiğini, düzenlenen protokolde alacakların yarısının iade edileceğine dair düzenlenen hükmün de geçerli olmadığını, birleşen dava yönünden takip alacaklısının daha fazla borcu olduğu sabit olduğu halde itirazın tümünün iptaline karar verildiğini, alacak yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl davada; .... Toplu Yapının güvenlik hizmeti ve site bakım ve temizlik hizmetleri için yapılan sözleşmelere istinaden davacı site yönetimince davalılara ödenen ancak davalılarca işçilere ödenmeyen tazminatların yarısının iadesi istemine, birleşen dava; güvenlik hizmetinden doğan alacağın tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. 1. Taraflar arasında düzenlenen 08.03.2011 tarihli ek sözleşme ile 01.01.2011 tarihinden itibaren ... Güvenlik Ltd. Şti.ye kıdem tazminatı hak etmeden iş akdi son bulan çalışanların işveren tarafından o güne kadar ödenmiş toplam kıdem tazminatının 1/2'sinin işverene iade edileceğinin düzenlendiği, tarafların sözleşme hükümleri bağlı olup, bu dönem için davacının yalnızca sözleşmedeki düzenleme kapsamında fazladan ödenen kıdem tazminatlarının 1/2'sini talep edebileceği, birleşen dava yönünden hükme esas alınan raporun Yargıtay denetimine elverişli olduğu, icra inkar tazminatı koşullarının oluştuğu anlaşılmakla, davacı birleşen davada davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. 2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77/1. maddesi gereği; haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Davalı şirketler tarafından sözleşmelerden önce sunulan teklif mektuplarında; net maaş, SSK, gelir vergisi, damga vergisi, yıllık izin, kıdem/ihbar tazminatı, kıyafet ve teçhizat ve faaliyet giderlerinin eleman ve amirler için kişi başı ayrı ayrı belirlendiği, Site Yönetimi tarafından bu bedellerin herhangi bir kesinti yapılmaksızın ödendiği ancak bir kısım işçilerin 1 yıllık süre dolmadan işten ayrılması nedeniyle ödenmeyen kıdem/ ihbar tazminatları ve yıllık izin ücretlerini uhdelerinde tutan davalıların davacı aleyhine sebepsiz zenginleştiğinin sabit olduğu, bu durumda iadeye dair düzenleme bulunmayan sözleşmeler için davacının davalılardan sebepsiz zenginleştikleri kısmın iadesini talep edebileceği anlaşılmakla; Mahkemece bu husus dikkate alınmaksızın salt sözleşmelerde hüküm bulunmadığı gerekçesiyle, bir kısım taleplerin reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı birleşen davada davalı vekilinin asıl davaya yönelik sair temyiz itirazları ile birleşen davaya yönelik tüm temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı/birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi Kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. Asıl dava yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.